فرهنگ پارسی

نسخه ای از تلگراف بصری کلود شاپ در لیترمونت نزدیک نالباچ آلمان در هنگام انقلاب فرانسه یک کشیش به نام کلود شاپ با اختراعش تحول جدیدی در آن عصر به وجود آورد. از مهمترین مزایای این دستگاه قابل استفاده بودن در طول شبانه روز بود این دستگاه از یک پایه بلند که در بالای آن دو میله چوبی وجود داشت- این دو میله در طول دو محور قابل چرخش، به نوک میله ها بودند – تشکیل شده بود . در هنگام شب هم برای دید بهتر دو عدد فانوس به آن آویزان می کردند. در سال ۱۷۹۲ میلادی مجلس دوم دستور ساخت اختراع شارپ که «لاکنوانسیون ناسیونال» نام داشت را داد. بدین ترتیب اولین خط تلگرافی که شامل ۱۶ برج مخصوص بود بین دو شهر پاریس و لیل کشیده شد. کم کم استفاده از تلگراف در فرانسه و چند کشور دیگر نیز رواج پیدا کرد، به طوری که اوایل قرن بیستم حدود ۲۹ خط در فرانسه مشغول به کار شدند. تلگراف شارپ دارای دو ایراد اساسی بود: ۱- از این تلگراف در هوای مه آلود نمی توانستند استفاده کنند ۲- غیر از مامور دریافت خبر در ایستگاه مزبور، هر کس دیگر هم با تماشای آن می توانست از متن اطلاع پیدا کند . در سال ۱۸۰۹ میلادی تلگرافی به ناپلئون رسید با این محتوا که حمله ناگهانی ارتش اتریش باعث شد ایالت باویر از تسلط نیروهای فرانسه خارج شود. ناپلئون بالافاصله با یک حمله متقابل موفق به اشغال شهر مونیخ شد. پس از این موفقیت، از رئیس آکادمی علوم باویر که ساموئل توماس فون زوئمرینگ نام داشت درخواست ساخت وسیله ای که سریعتر از تلگراف کار کند را کرد و به این ترتیب فکر استفاده از الکتریسیته برای مخابره تلگراف ، را در ذهن او پروراند . زوئمرینگ از مدتها قبل مشغول مطالعه بر روی جریان الکتریسیته بود تا اینکه توانست پس از تلاشهای فراوان یک دستگاه خیلی پیچیده و عجیب بسازد. این دستگاه هیچ مزیت خارق العاده ای نداشت ،حتی برای ارسال یک تلگراف هم از آن استفاده نشده بود. ولی در آینده راهی برای پیشرفت مخترعین پیش پا گذاشت . قبل از زوئمرینگ هم درسال ۱۷۷۴ میلادی شخصی به نام لوزاج از اهالی شهر جنوا واقع در ایتالیا ، دستگاهی ساخت با ۲۵رشته سیم که هر رشته سیم مربوط به یکی از حروف الفبا بود. متاسفانه بخاطر برق ضعیفی که در آن جریان داشت مخابره پیام به فاصله های دور امکان نداشت . کارل فردریک گوس بزرگترین فیزیک دانان و ریاضی دانان آن عصر، تصمیم به تکمیل دستگاه زوئمرینگ گرفت.کشفیات هانس کریستیان اوئرستر دانشمند دانمارکی در مورد تاثیر برق بر روی قطعات آهن ربا کمک بزرگی در رسیدن گوس به هدفش کرد .گوس با همکاری ویلهلم ادوارد وبر فعالیت خود را آغاز کرد. اولین مشکلی که این دو دانشمند با آن برخوردند مخالفت مسئولان شهر گوتینگن برای کشیدن دو رشته سیم از رصدخانه به آزمایشگاه بود آنها معتقد بودند این کار خطرات جانی در بر خواهد داشت تا اینکه بالاخره با تلاشهای فراوان موفق به انجام این کار شدند. اولین جمله ای که با این تلگراف واقعی مخابره شد این بود «میشلمن دارد می آید » این شخص همان کسی بود که با گوس در ساخت این دستگاه همکاری کرده بود. پیام به وسیله دو سیم با علامت مخصوص مخابره می شد در مقصد به وسیله یک سوزن کوچک آهن ربا در نزدیکی یکی از سیم ها آویخته بودند که هنگام مخابره حروف، به چپ یا راست منحرف می شد و با حرکات خود متن مورد نظر را نشان می داد . در سال۱۸۳۶ میلادی گوس با کمک یکی از همکاران قدیمی اش کارل اوگوست شتاین هیل، رئیس مجمع ریاضیات و فیزیک مونیخ و همچنین مخترع نورسنج منشوری و مسئول احداث خطوط تلگراف در سوئیس موفق به ساخت اولین تلگرافی شدند که می توانست علامتهای مخابره شده را بر روی کاغذ ثبت کند. در آن زمان به غیر از کشور روسیه تمام دولتهای اروپایی از تمام تسهیلات خود برای کامل تر کردن این دستگاه استفاده کردند. پل شیلینگ یکی از کارمندان سفارت روسیه در مونیخ، نمونه ای از دستگاه زوئمرینگ را به شهر لنینگراد برد. تزار روسیه از ترس این که مبادا مردم چشم و گوششان باز شود به مخالفت شدید با این دستگاه پرداخت. در سال ۱۸۳۵ میلادی شیلینگ موفق به ساخت تلگرافی شد که با پنج سوزن آهن ربا کارمی کرد. پروفسور مونکه دستگاه مزبور را به شهر هایدلبرگ برد. یکی از دانشجویان وی بنام فوثر جیل کوک به خاطر علاقه ای که به این کار داشت همکاری خود را با استاد فیزیک دانشگاه لندن، چارلز وینستون آغاز کرد. آنها موفق شدند با استفاده از چهار رشته سیم طول خط راه آهن لندن- بلک ول را خط تلگرافی بکشند.

اختراع مورس

اختراع مورس در آن زمان شخصی بنام ساموئل مورس در سفری که از اروپا به آمریکا داشت با پروفسور چارلز جکسون همسفر شد. مورس چون خود هیچ گونه اطلاعی از تلگراف نداشت در طول سفر از اطلاعاتی که پروفسور در زمینه تلگراف داشت استفاده کرد. در سال ۱۸۳۷ میلادی با کمک همسایه اش پروفسور لئونارد دانل گال و کمک های مالی یک تکنسین، بنام آلفرد ویل موفق به ساخت یک تلگراف شد. به خاطر بحران اقتصادی که در آن دوره به وجود آمده بود مورس نتوانست وسایل نصب دستگاه خود را فراهم کند. تا اینکه بالاخره در سوم مارس ۱۸۴۳ میلادی کنگره آمریکا تصویب کرد که مبلغ سی هزار دلار به مورس بابت خط تلگرافی بین دو شهر واشنگتن و بالتیمور داده شود. مورس بعد از این کار مدیرکل اداره تلگراف های آمریکا شد و همچنین عنوان پروفسوری را از آن خود کرد. شهرت های زیادی که مورس بدست آورده بود وی را طوری سرمست ساخت که تمام راهنمایی های پروفسور جکسون را فراموش کرد و در هیچ جا نامی از وی نبرد. در آن دوره آلمان اولین کشور اروپایی بود که از این تلگراف برای کشیدن خط تلگرافی بین دو شهر هامبورگ و کوکزهافن استفاده کرد .

گردآوری کننده : مژگان قادریان